XI Konferencja Naukowo-Szkoleniowa: "Programy lekowe i ścieżki terapeutyczne w neurologii"

W dniach 13–14 lutego br. odbyła się w Warszawie XI Konferencja Naukowo-Szkoleniowa: "Programy lekowe i ścieżki terapeutyczne w neurologii".

Dwa dni konferencji upłynęły na omawianiu osiągnieć w leczeniu chorób neurologicznych oraz wyzwań, z jakimi mierzą się specjaliści realizujący programy lekowe.

W otwarciu konferencji wziął udział wiceminister zdrowia prof. Tomasz Maciejewski, który przedstawił priorytety MZ w obszarze chorób neurologicznym. Jako najważniejsze wymienione zostały plany wzmocnienia i koordynacji opieki nad pacjentami po udarach, powołanie koordynatorów opieki neurologicznej oraz wdrożenie wskaźników  jakości opieki neurologicznej. Minister Maciejewski omówił też działania związane z realizacją Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030.

Ważnym punktem programu pierwszego dnia konferencji była debata systemowa ekspertów klinicznych i systemu opieki zdrowotnej, przedstawicieli organizacji pacjentów — Fundacji Chorób Mózgu i Fundacji StwardnienieRozsiane.info oraz przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia na temat programów lekowych w neurologii i koncepcji dalszego ich rozwoju.

Jak podkreśliła prof. Alina Kułakowska, prezes PTN, obecnie ze 142 programów lekowych, jakie funkcjonują w Polsce, aż 22 to programy realizowane przez neurologów i neurologów dziecięcych, a program B.29 jest drugim największym pod względem liczby pacjentów objętych opieką.

Prof. Halina Sienkiewicz-Jarosz, prezes-elekt PTN, Przewodnicząca Krajowej Rady ds. Neurologii przedstawiła działania Rady, wśród których znalazły się przygotowanie założeń programu "Zdrowe serce-zdrowy mózg" oraz opracowanie Krajowego Programu działań wobec chorób otępiennych.

Dr Jakub Gierczyński omówił aktualny stan finansowania programów lekowych w neurologii w aspekcie kontraktów NFZ i jednostkowego kosztu pacjenta w poszczególnych programach. W 2024 roku tytułem leczenia ok. 48 tys. pacjentów w neurologicznych programach lekowych wydano 1,8 mld PLN, co stanowiło 13,6% wydatków na wszystkie programy lekowe. Według wstępnych danych NFZ w 2025 roku na programy lekowe w neurologii wydatkowano 1,95 mln PLN. Kluczowym jest zagwarantowanie kontraktów NFZ na 2026 rok na poziomie pozwalającym na leczenie pacjentów już włączonych do programów lekowych oraz nowych chorych, wymagających tych terapii. Jest to tym bardziej ważne, że Ministerstwo Zdrowia w okresie 2021–2025 zrefundowało 54 nowe cząsteczko-wskazania w neurologii, co stanowiło 9% ze wszystkich zrefundowanych leków.

Jak podkreślili eksperci — obecnie w programach lekowych realizowanych przez neurologów jest refundowanych 47 leków, a więc dostęp chorych do innowacyjnych terapii jest coraz lepszy, co przekłada się na gwarancje dostępu polskich chorych do niemalże wszystkich zarejestrowanych w Unii Europejskiej terapii. Ogromnym wyzwaniem pozostaje kwestia alokacji odpowiednich środków na prowadzenie programów tak, aby dostęp do leczenia nie zależał od miejsca zamieszkania czy okresu roku, w którym pacjent został zdiagnozowany. Przedstawiciele pacjentów jasno mówili, że zdarza się, że pacjenci krążą po kraju w poszukiwaniu ośrodków, które nadal mają możliwość włączania chorych do programów lub ustawiani są w kolejkach oczekujących. Dla wielu placówek, w wielu regionach, problem ten jest istotny i narastający w czasie, dlatego wszelkie działania umożlwiające optymalizację funkcjonowania programów czy sposoby, aby pula środków alokowana na realizację świadczeń była większa są kluczowe dla zapewnienia opieki wszystkich chorym. Uczestnicy poruszali więc kwestie finansowania służby zdrowia nie tylko ze składek, uwolnienia limitów funkcjonujących w programach lekowych, przesuwania leków z programów lekowych do tzw. czwartej kategorii refundacyjnej czy wykorzystania placówek spoza sieci ośrodków zaangażowanych w realizacje programów do prowadzenia wizyt kontrolnych czy badań okresowych.

Dyskusja uczestników i zaangażowanie w nią przedstawicieli decydentów pokazały, że dążenie neurologów do uznania neurologii za dziedzinę strategiczną dla polityki zdrowotnej państwa przynosi efekty, a priorytet Ministerstwa Zdrowia "Zdrowe serce — zdrowy mózg" nie jest tylko teoretycznym zapisem.

Druga część dnia upłynęła na analizie wykorzystania potencjału programów lekowych z obszaru neuroimmunologii  oraz wyzwań związanych z tranzycją pacjentów z ośrodków pediatrycznych do placówek zajmujących się osobami dorosłymi.

W drugim dniu Konferencji eksperci dzielili się z licznie zgromadzonymi uczestnikami najnowszą wiedzą w zakresie leczenia m.in. spastyczności, dystonii, migreny, chorób rzadkich i chorób neurozwyrodnieniowych. Jak podkreślali prelegenci — widoczny jest wielki postęp w zakresie możliwości leczenia chorób neurologicznych — rejestrowane są coraz to nowe cząsteczki, pojawiają się kolejne dowody naukowe z badań klinicznych. Znakomita większość nowoczesnych terapii w neurologii jest refundowana i udostępniana polskim chorym. Wiele z terapii objętych jest refundacją w ramach programów lekowych, często z ograniczeniami nakładanymi przez programy lekowe, których zapisy są zwykle węższe niż te rejestracyjne. Dlatego eksperci wyrażali zgodnie potrzebę wprowadzania aktualizacji programów, w których praktyka kliniczna jasno wskazuje, że kryteria są zbyt wąskie i liczą na owocny dialog z decydentami. Wyzwaniem pozostaje również finansowanie programów lekowych i także w tym zakresie potrzebny jest dialog z decydentami, o co Polskie Towarzystwo Neurologiczne zabiega od lat.

Wnioski z Konferencji znajdą swoje odzwierciedlenie w pracach PTN nad poprawą funkcjonowania programów lekowych oraz uznaniem przez decydentów obszaru neurologii za dziedzinę strategiczną w polityce zdrowotnej państwa.